Rượu ngô men lá Na Hang – sản phẩm OCOP Tuyên Quang. Hương vị nồng ấm, men lá rừng độc đáo, niềm tự hào văn hóa vùng cao Việt Nam.
Giới thiệu về rượu ngô men lá Na Hang
Rượu ngô men lá Na Hang – niềm tự hào Tuyên Quang, di sản văn hóa độc đáo và cũng là một đặc sản vùng cao hấp dẫn du khách gần xa. Đây không chỉ là một thức uống truyền thống, mà còn là biểu tượng văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào Tày, Dao, Mông ở Na Hang.
Bằng sự kết hợp khéo léo giữa ngô nếp nương vàng óng, men lá rừng quý hiếm và nguồn nước tinh khiết từ khe núi, rượu ngô men lá Na Hang đã trở thành sản phẩm OCOP nổi bật của tỉnh Tuyên Quang, được nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích.
Nguồn gốc của rượu ngô men lá Na Hang
Rượu ngô men lá Na Hang ra đời từ những triền đồi ngô xanh mướt trải dài như tấm thảm thiên nhiên và những cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn của Na Hang, rượu ngô men lá không chỉ là một loại đồ uống, mà còn là kết tinh của đất trời, của công sức con người và bề dày văn hóa truyền thống. Từ xa xưa, đồng bào Tày, Dao, Mông nơi đây đã biết tận dụng những sản vật sẵn có của núi rừng để sáng tạo nên loại rượu đặc trưng, vừa mang đậm hơi thở thiên nhiên, vừa gắn bó chặt chẽ với đời sống tinh thần.
Điểm đặc biệt làm nên sự khác biệt của rượu ngô men lá Na Hang chính là nguyên liệu tinh tuyển và cách chế biến thủ công tỉ mỉ. Ngô được chọn là giống ngô nếp nương hạt vàng óng, gieo trồng trên nương cao, hứng trọn sương mai và ánh nắng chan hòa, cho hạt chắc mẩy, ngọt bùi. Men lá – linh hồn của rượu – được chế biến từ hàng chục loại lá thuốc rừng quý hiếm, có loại chỉ mọc trên vách đá cheo leo, có loại phải đi sâu vào rừng già mới tìm thấy. Người dân hái lá, phơi khô, giã nhỏ rồi trộn theo tỷ lệ bí truyền, tạo thành thứ men vừa thơm, vừa tốt cho sức khỏe.
Không thể không nhắc tới nguồn nước tinh khiết từ khe núi đá – yếu tố tưởng chừng đơn giản nhưng lại quyết định đến độ trong, độ êm và hương vị thanh khiết của rượu. Chính sự hội tụ của ngô nếp nương – men lá rừng – nước khe suối đã tạo nên một sản phẩm độc đáo, mang bản sắc riêng mà không nơi nào có thể sao chép.
Đặc biệt, toàn bộ quá trình chế biến rượu đều được thực hiện theo phương pháp thủ công truyền thống, dựa trên kinh nghiệm và bí quyết được truyền từ đời này sang đời khác. Từng công đoạn – từ chọn hạt ngô, nấu, lên men, đến chưng cất – đều đòi hỏi sự cẩn trọng, kiên nhẫn và tình yêu nghề. Người làm rượu không chỉ “nấu” rượu, mà còn “nuôi dưỡng” nó bằng tất cả tâm huyết và sự trân trọng, để khi thành phẩm, mỗi giọt rượu đều mang trong mình tinh hoa văn hóa và tâm hồn người vùng cao.
Có thể nói, rượu ngô men lá Na Hang là món quà vô giá mà thiên nhiên và con người nơi đây ban tặng, không chỉ làm say lòng du khách bởi hương vị êm dịu, cay nồng khó quên, mà còn khiến họ cảm nhận rõ hơn về sự khéo léo, tinh tế và tình yêu cuộc sống của đồng bào dân tộc miền núi.
Từ ngô nếp vàng hòa quyện cùng men lá rừng và nguồn nước mát lành, người dân Na Hang đã tạo nên một loại rượu vừa thơm ngon, vừa mang giá trị sức khỏe, lại đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.
>>> XEM THÊM: Bưởi Phúc Trạch – Top 5 Sản Phẩm OCOP Miền Trung
Quy trình sản xuất rượu ngô men lá Na Hang
Để làm ra những giọt rượu ngô men lá Na Hang hảo hạng, người dân phải trải qua nhiều công đoạn công phu, đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ.
1. Chuẩn bị nguyên liệu
- Ngô nếp nương: Hạt vàng, được trồng trên nương rẫy vùng cao, nuôi dưỡng bởi đất núi và nguồn nước ngầm mát lành.
- Men lá Na Hang: Là linh hồn của rượu được làm từ hơn 20 loại lá thuốc quý hái trong rừng vào những ngày nắng khô. Một số loại lá còn có tác dụng tốt cho sức khỏe
2. Chế biến men lá
- Lá thuốc được hái vào ngày nắng khô, sau khi hái về được rửa sạch, băm giã nhỏ, trộn cùng bột.
- Một phần lá được đun lấy nước, lọc bã rồi nhào bột gạo để nặn thành từng quả men tròn, to bằng quả trứng gà.
- Men được ủ khoảng 24 giờ đến khi chuyển màu trắng, tỏa hương thơm đặc trưng thì đem phơi khô, còn khoảng 1/3 trọng lượng ban đầu là đạt chuẩn.
3. Nấu và ủ ngô
- Ngô nếp sau thu hoạch phải phơi thật khô. Khi nấu, hạt ngô nở bung nứt thành ba cạnh thì vớt ra, rải mỏng cho bay bớt hơi nước.
- Khi ngô còn hơi ấm, rắc bột men (cứ 10kg ngô dùng khoảng 300g men) rồi trộn đều, sau đó ủ kín để giữ nhiệt độ ổn định.
- Quá trình ủ kéo dài 2 ngày 2 đêm, khi tỏa mùi thơm đặc trưng thì cho vào chum, tiếp tục ủ 15–20 ngày để lên men hoàn toàn.
4. Chưng cất rượu
- Người Tày ở Na Han thường nấu rượu bằng phương pháp cách thủy, sử dụng chõ làm từ gỗ muồng hoặc gỗ cơi để rượu không bị lẫn mùi gỗ, giữ được lâu.
- Củi tốt được chọn để lửa cháy đều, hơi nước bốc lên ổn định, đảm bảo chất lượng rượu.
- Trong quá trình nấu, người thợ thường xuyên kiểm tra độ rượu; ngon nhất là khi đạt khoảng 40 độ. Thường 10kg ngô cho ra 5–6 lít rượu, loại tốt có thể đạt 8 lít.
5. Ủ và bảo quản
- Rượu ngô men lá Na thành phẩm thường được đựng trong hũ gốm hoặc bình thủy tinh để giữ trọn hương thơm.
- Hương vị đặc trưng của rượu ngô Na Hang đến từ sự hòa quyện của ngô nếp nương, nguồn nước tinh khiết và men lá truyền thống – trong đó có cây Đứa poong tạo nên hương vị riêng biệt, đọng lại lâu nơi đầu lưỡi.
Hương vị đặc trưng của rượu ngô men lá Na Hang
Rượu ngô men lá Na Hang mang đến một trải nghiệm vị giác tinh tế và khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ loại rượu nào khác. Khi nhấp một ngụm nhỏ, đầu lưỡi sẽ cảm nhận ngay vị ngọt bùi tự nhiên của hạt ngô nếp nương vàng óng, kết hợp cùng men lá rừng với hơn 20 loại thảo dược quý hiếm tạo ra sự cân bằng hoàn hảo: vừa có cái cay nồng ấm áp, vừa có cái êm dịu, ngọt hậu rất dễ chịu.
Đặc biệt, mùi thơm thoang thoảng từ các loại thảo dược rừng khiến rượu ngô men lá Na Hang có chiều sâu hương vị, một nét riêng mà không bất kỳ loại rượu ngô nào khác có được. Mùi hương ấy vừa nồng nàn, vừa tinh tế, khiến người thưởng thức như đang hòa mình vào không gian núi rừng Na Hang bạt ngàn, nơi từng chiếc lá, từng hạt ngô đều thấm đẫm tình đất tình người. Chỉ cần một chén nhỏ, hơi ấm của rượu ngô men lá Na Hang lan tỏa từ đầu lưỡi xuống cổ họng, rồi tỏa khắp cơ thể, mang lại cảm giác khoan khoái, ấm nồng và sảng khoái. Cái hay là dư vị của rượu không biến mất ngay mà vương vấn rất lâu, để lại trong lòng người uống một ấn tượng sâu đậm, thôi thúc họ muốn được thưởng thức thêm lần nữa.
Không chỉ dừng lại ở giá trị ẩm thực, rượu ngô men lá Na Hang còn mang đậm ý nghĩa văn hóa. Đây là loại rượu xuất hiện trong hầu hết các sự kiện trọng đại của đồng bào vùng cao:
- Nghi lễ cúng tổ tiên: Thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ nguồn cội.
- Ngày hội, lễ tết: Không thể thiếu trong những bữa rượu đầu xuân, ngày hội làng.
- Tiệc cưới, mừng nhà mới: Là lời chúc phúc, sự sẻ chia niềm vui.
Mỗi chén rượu trao đi không chỉ là lời mời uống, mà còn là lời chúc phúc, sự sẻ chia niềm vui và biểu tượng của tình mến khách, gắn kết cộng đồng. Có thể nói, rượu ngô men lá Na Hang không chỉ là một thức uống, mà còn là cầu nối tinh thần và là niềm tự hào của người dân Na Hang, Tuyên Quang.
Rượu Ngô Men Lá Na Hang không chỉ là một loại đồ uống, mà còn là niềm tự hào của người dân Tuyên Quang khi được chứng nhận sản phẩm OCOP với hương vị và chất lượng vượt trội. Nếu bạn muốn khám phá thêm những đặc sản vùng cao chuẩn OCOP, hay trải nghiệm hương vị rượu ngô men lá chính gốc, đừng bỏ qua Chợ Mùa Vàng – nơi kết nối tinh hoa nông sản Việt.
Hãy tiếp tục theo dõi chuyên mục Sản phẩm OCOP tại Chợ Mùa Vàng để khám phá thêm nhiều đặc sản quý giá khác và lựa chọn cho mình những sản phẩm an toàn, chất lượng, đậm đà hương vị quê hương.
