Bột matcha được ví như “siêu thực phẩm xanh”, mang đến sự tỉnh táo, nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong và hỗ trợ một lối sống khỏe mạnh, cân bằng.
Bột matcha là gì?
Bột matcha thực chất là bột trà xanh được làm từ búp và lá non của cây trà Camellia sinensis, trải qua quy trình trồng và chế biến công phu tại Nhật Bản. Trước khi thu hoạch, cây trà được che bóng để tăng hàm lượng diệp lục, axit amin và dưỡng chất, nhờ đó tạo nên màu xanh đậm đặc trưng cùng hương vị thanh mát.
Khác với trà xanh thông thường chỉ hãm lấy nước, bột matcha được nghiền mịn và sử dụng toàn bộ lá trà, nên giàu caffeine, chất chống oxy hóa và các hợp chất thực vật có lợi hơn. Loại bột này đã gắn bó với văn hóa trà đạo Nhật Bản suốt hàng trăm năm, vừa mang ý nghĩa tinh thần vừa được xem là “tiên dược” cho sức khỏe.
Ngày nay, matcha trở thành nguyên liệu phổ biến trong latte, bánh ngọt, món tráng miệng hay chế độ dinh dưỡng lành mạnh, mang đến cả giá trị thưởng thức lẫn lợi ích cho cơ thể.
Quy trình sản xuất bột matcha từ nông trại đến tay người tiêu dùng
Giai đoạn 1: Che phủ và thu hoạch lá trà
Vào tháng 4 – mùa xuân ở Nhật Bản, khi những búp trà non nhú lên, nông trại sẽ được che phủ bằng lưới đen để hạn chế ánh sáng mặt trời. Việc che bóng giúp cây trà tích lũy nhiều theanine, giảm vị đắng gắt từ tanin, đồng thời tạo nên hương thơm dịu nhẹ và màu xanh tươi đặc trưng của matcha. Lá trà thường được thu hoạch vào 4,thời điểm lá trà đạt chất lượng cao nhất.
Giai đoạn 2: Sấy Khô (Từ Lá Trà Thành Aracha)
Ngay sau khi thu hoạch, lá trà được chuyển thẳng tới nhà máy để làm sạch và hấp nhanh ở nhiệt độ cao. Mục đích là ngăn quá trình oxy hóa, giữ lại màu xanh và dưỡng chất của lá. Sau đó, lá được sấy khô trong buồng khí lớn để loại bỏ lượng nước còn lại. Lúc này, sản phẩm bán thành phẩm được gọi là Aracha (hay Tencha Aracha).
Giai đoạn 3: Chế biến thành Tencha
Aracha sẽ tiếp tục được xử lý bằng cách loại bỏ gân và cuống lá, chỉ giữ lại phần “thịt lá” giàu dưỡng chất. Lá cũng được cắt nhỏ, sàng lọc theo kích thước, màu sắc và làm khô thêm lần nữa để đảm bảo đồng đều. Thành phẩm sau giai đoạn này gọi là Tencha, nguyên liệu thô quan trọng để làm matcha.
Giai đoạn 4: Nghiền Tencha thành bột Matcha
Tencha được bảo quản trong kho lạnh, sau đó đưa tới xưởng để nghiền mịn bằng cối đá granite thủ công. Quá trình nghiền diễn ra rất chậm để tránh sinh nhiệt, giữ nguyên hương vị và màu sắc. Với bột matcha cao cấp, phải mất 20–25 giờ mới có thể nghiền được 1kg bột, tương đương khoảng 40–50g mỗi giờ.
Giai đoạn 5: Đóng gói và phân phối
Ngay sau khi nghiền xong, bột matcha được đóng gói và tiếp tục bảo quản trong điều kiện lạnh để giữ hương vị và dinh dưỡng. Từ đây, sản phẩm sẽ được vận chuyển đến tay người tiêu dùng, đảm bảo vẫn giữ nguyên độ tươi, thơm và chất lượng.
8 công dụng tuyệt vời của bột matcha cho sức khỏe
1. Giàu chất chống oxy hóa
Bột matcha chứa hàm lượng cao catechin, flavonoid và vitamin C, giúp trung hòa các gốc tự do gây hại. Chất chống oxy hóa trong bột matcha còn giảm viêm và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Nhờ vậy, cơ thể giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường hay ung thư. Đây là một trong những điểm nổi bật khiến matcha được coi là “siêu thực phẩm xanh”.
2. Cải thiện sức khỏe tim mạch
Các catechin trong bột matcha giúp hạ huyết áp và giảm cholesterol LDL (xấu), đồng thời tăng cholesterol HDL (tốt). Chất Rutin – một bioflavonoid tự nhiên – hỗ trợ thành mạch máu khỏe mạnh hơn. Nhờ đó, matcha giúp giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim. Uống matcha thường xuyên có thể duy trì hệ tim mạch hoạt động ổn định.
3. Tăng cường chức năng nhận thức
Bột matcha mang lại sự tỉnh táo và tập trung cao độ. Không giống cà phê gây hồi hộp, matcha cho nguồn năng lượng ổn định, bền vững. Một số nghiên cứu chỉ ra bột matcha có thể cải thiện trí nhớ và khả năng phản ứng. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn làm việc hiệu quả và minh mẫn hơn.
4. Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Bột matcha giàu polyphenol giúp tăng độ nhạy insulin, từ đó cải thiện khả năng điều hòa đường trong máu. Điều này đặc biệt hữu ích cho người mắc bệnh tiểu đường type 2. Ngoài ra, chất chống oxy hóa trong matcha còn giúp giảm tình trạng viêm liên quan đến rối loạn đường huyết. Thường xuyên sử dụng bột matcha có thể góp phần ổn định sức khỏe chuyển hóa.
5. Giúp kiểm soát cân nặng
Matcha còn thúc đẩy quá trình trao đổi chất và hỗ trợ oxy hóa chất béo. Khi kết hợp với chế độ ăn uống khoa học và tập luyện, matcha giúp cơ thể đốt cháy calo hiệu quả hơn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy matcha hỗ trợ giảm mỡ bụng. Đây là thức uống phù hợp cho những ai đang theo đuổi mục tiêu kiểm soát cân nặng.
>>>Xem thêm: 10 Lợi Ích Của Hạt Macca – Nữ Hoàng Của Các Loại Hạt
6. Cung cấp năng lượng bền vững
Caffeine trong matcha được giải phóng từ từ nhờ L-theanine, mang lại cảm giác tỉnh táo kéo dài. Điều này giúp bạn duy trì năng lượng ổn định, tránh tình trạng sụt giảm đột ngột như khi uống cà phê. Matcha vì vậy thích hợp cho những người cần tập trung trong thời gian dài. Thưởng thức một ly matcha buổi sáng có thể giúp bạn khởi đầu ngày mới tràn đầy sức sống.
7. Tốt cho hệ tiêu hóa
Một phần polyphenol trong matcha không được hấp thụ tại ruột non mà đến ruột già, nơi chúng trở thành “thức ăn” cho lợi khuẩn. Quá trình này giúp cải thiện cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn và hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn. Matcha còn giúp giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa và tăng cường sức khỏe đường ruột.
8. Thúc đẩy làn da khỏe mạnh
Chất chống oxy hóa trong matcha bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV – nguyên nhân chính gây lão hóa sớm. Ngoài ra, matcha còn giúp giảm viêm, hạn chế mụn và làm dịu làn da nhạy cảm. Việc uống matcha thường xuyên giúp cải thiện độ đàn hồi, mang lại làn da căng mịn, tươi trẻ. Đây cũng là lý do matcha thường được ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc da tự nhiên.
Cách phân biệt bột matcha thật giả
Hiện nay, matcha ngày càng phổ biến trong ẩm thực và làm đẹp, tuy nhiên thị trường cũng xuất hiện nhiều sản phẩm kém chất lượng, pha trộn hoặc nhuộm màu. Để tránh mua nhầm, bạn có thể dựa vào những đặc điểm dưới đây:
1. Màu sắc
- Matcha thật: Có màu xanh ngọc bích, tươi sáng, nhờ chứa nhiều diệp lục từ lá trà được che nắng trước khi thu hoạch.
- Matcha giả: Thường có màu vàng úa hoặc xanh quá đậm, không tự nhiên, đôi khi do dùng phẩm màu.
2. Độ mịn
- Matcha thật: Được nghiền rất kỹ bằng cối đá, nên khi sờ vào có cảm giác siêu mịn, mềm như phấn.
- Matcha giả: Có hạt lợn cợn, xơ nhỏ. Khi miết giữa hai đầu ngón tay có cảm giác ráp, không mượt.
3. Hương thơm
- Matcha thật: Hương thơm dịu nhẹ, tươi mát, chỉ ngửi thấy rõ khi đưa sát mũi.
- Matcha giả: Tỏa mùi mạnh ngay cả khi để xa, thường có mùi hoa lài, vani hay hương liệu nhân tạo.
4. Mùi vị khi uống
- Matcha thật: Vị đắng nhẹ nhưng hậu ngọt bùi, dễ chịu nhờ amino acid tự nhiên (nhất là L-theanine). Uống xong cảm giác tỉnh táo, khoan khoái.
- Matcha giả: Vị đắng gắt, chát hoặc ngọt gắt, dễ gây khó chịu, thậm chí cồn cào bụng hoặc buồn nôn.
5. Độ tan trong nước
- Matcha thật: Do rất mịn, khi hòa vào nước ban đầu thường vón lại như sữa bột, cần đánh kỹ mới tan đều. Khi tan, nước có màu xanh tự nhiên, gần như không thấy cặn.
- Matcha giả: Tan nhanh bất thường, nhưng nước có màu xanh đậm hoặc xanh thẫm, vẫn còn lợn cợn bột.
6. Độ lắng
- Matcha thật: Sau khi để một thời gian, bột sẽ lắng dần xuống, nước hơi vàng do oxy hóa tự nhiên.
- Matcha giả: Nước giữ nguyên màu xanh như ban đầu vì dùng phẩm màu, bột lắng nhanh nhưng không tự nhiên.
Những điều cần lưu ý khi sử dụng bột matcha
- Bột matcha tuy tốt nhưng nếu dùng quá nhiều có thể gây ra những khó chịu như mất ngủ, tim đập nhanh, lo lắng hay đau đầu – đặc biệt ở người nhạy cảm với caffeine.
- Một số nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ quá liều catechin trong bột matcha có thể làm gan phải hoạt động nhiều hơn. Vì vậy, bạn chỉ nên uống ở mức hợp lý để vừa có lợi cho sức khỏe vừa tránh rủi ro.
- Chọn nguồn gốc rõ ràng: Cây trà dễ hấp thụ chất từ đất, nên nếu mua phải bột matcha kém chất lượng, bạn có thể vô tình đưa vào cơ thể dư lượng thuốc trừ sâu hay kim loại nặng. Hãy ưu tiên sản phẩm hữu cơ, có kiểm định uy tín.
- Không nên pha quá đặc: Bột matcha đặc khiến lượng caffeine tăng cao, dễ dẫn đến buồn nôn, chóng mặt hoặc khó ngủ. Pha vừa phải sẽ giúp vị trà hài hòa và an toàn hơn.
- Một số người nên tránh: Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi sức khỏe yếu, người thiếu máu hoặc mắc bệnh dạ dày không nên dùng bột matcha thường xuyên.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ khi đang điều trị bởi bột matcha có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc, do đó nếu bạn đang dùng thuốc dài ngày thì nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung loại trà này.
Bột matcha là “bí quyết xanh” mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe và sắc đẹp. Với nhiều công dụng hữu ích cùng hương vị thanh mát, màu sắc bắt mắt cùng sự đa dạng trong cách sử dụng, matcha vừa là thức uống truyền thống, vừa là nguyên liệu hiện đại đầy sáng tạo. Chỉ cần lựa chọn đúng loại bột matcha chất lượng, bạn hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn những công dụng tuyệt vời mà nó mang lại.
Khám phá bột matcha ngay hôm nay để cảm nhận sự khác biệt cho sức khỏe và tinh thần của bạn. Đừng quên theo dõi chuyên mục Sức khỏe đời sống của Chợ Mùa Vàng để cập nhật thêm nhiều kiến thức và mẹo hay giúp bạn chăm sóc bản thân mỗi ngày.
